الملا فتح الله الكاشاني

14

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

فَأَخْرَجْنا پس بيرون آورديم يعنى مائيم آن قادرى كه بيرون آوريم بِهِ بدان آب ثَمَراتٍ از اصناف ميوها مُخْتَلِفاً أَلْوانُها كه مختلف است رنگهاى آن يعنى گوناگون در اجناس و اصناف مانند انگور و خرما و انار و سيب و انجير و غير آن از انواع فواكه مختلفه و يا مراد اشكال و هيئت آنست از سرخ و زرد و سبز و غير آن وَ مِنَ الْجِبالِ و از كوهها كه آفريدهء ماست جُدَدٌ خداوند طرق واضحه است و يا خطوط مبينه كه در كوه مينمايد بِيضٌ سفيدها وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها و سرخى ها كه گوناگونست رنگهاى آن در شدت و ضعف يعنى بعضى بغايت سرخ و بعضى كمتر از آن وَ غَرابِيبُ سُودٌ و سياهيها بغايت سياه . وَ مِنَ النَّاسِ و از آدميان وَ الدَّوَابِّ و از جنبندگان بطريق عموم وَ الْأَنْعامِ و از چهارپايان كه مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ گوناگونست رنگهاى آن كَذلِكَ مانند اختلاف الوان ثمار و جبال و بعد از بيان قدرت بر خلق اشياء مختلفة الدواب و الالوان ميفرمايد كه إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ جز اين نيست كه ميترسند از خداى مِنْ عِبادِهِ از بندگان او الْعُلَماءُ دانايان چه شرط خشيت معرفة مخشى است و علم بصفات و افعال او پس هر كه دانش او بيشتر است ترس او افزونتر و از اينجاست كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود انى اخشاكم باللّه يعنى ترس من به خدا از شما بيشتر است و نيز فرمود كه از شما كسى كه معرفة او به خدا بيشتر است خوف او از او زياده‌تر است و لهذا اين را در عقب ذكر افعال داله بر كمال قدرت ايراد فرموده تا بجهة معرفة به آن افعال خاشى و خايف شوند إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ بدرستى كه خداى غالبست در انتقام كشيدن از آنكس كه مصر باشد بر طغيان غَفُورٌ آمرزنده است مر كسى را كه تايب شود از عصيان و قادر است بر عقوبة آنان كه از او خاشى نباشند و آمرزنده است آنانرا كه از او ترسند و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مرويستكه مراد حق تعالى بعلماء كسانىاند كه كردار ايشان مصدق گفتار ايشان باشد و هر كه فعل او موافق قول او نباشد عالم نيست و مؤيد اينست كه بعد از اين ميفرمايد . إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ بدرستيكه آنان كه پيوسته ميخوانند كتاب خدايرا و يا متابعة ميكنند آنچه در اوست از احكام مراد قرآنست و ميتواند بود كه جنس كتاب باشد و بنابرين ثنائيست بر مصدقان امم سابقه بعد از اختصاص حال مكذبان وَ أَقامُوا الصَّلاةَ و بپاى داشته‌اند نماز را در اوقات آن بآداب و شرايط آن وَ أَنْفَقُوا و نفقه كردند در راه خدا مِمَّا رَزَقْناهُمْ از آنچه روزى داده‌ايم ايشانرا سِرًّا پنهان